Co zmienia się dla mieszkańców i przedsiębiorstw wodociągowych?
30 kwietnia 2026 r. Prezydent RP podpisał ustawę z dnia 13 marca 2026 r. o zmianie ustawy o zbiorowym zaopatrzeniu w wodę i zbiorowym odprowadzaniu ścieków. Nowe przepisy zostały opublikowane w Dzienniku Ustaw 6 maja 2026 r. jako Dz.U. 2026 poz. 605 i, co do zasady, wejdą w życie 21 maja 2026 r.
Nowelizacja wdraża do polskiego prawa unijną dyrektywę 2020/2184 dotyczącą jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi. Jej celem jest zwiększenie bezpieczeństwa dostaw wody, lepsza ochrona zdrowia mieszkańców oraz skuteczniejsze zarządzanie całym systemem zaopatrzenia w wodę — od obszaru zasilania ujęcia, przez uzdatnianie i dystrybucję, aż po punkt poboru wody u odbiorcy.
Co zmienia nowa ustawa?
Nowe przepisy wprowadzają podejście oparte na analizie ryzyka i stałym monitorowaniu jakości wody. Oznacza to, że dostawcy wody będą zobowiązani jeszcze dokładniej kontrolować proces ujmowania, uzdatniania, magazynowania i dystrybucji wody, a także szybciej identyfikować potencjalne zagrożenia dla jej jakości.
Najważniejsze zmiany obejmują:
– Bardziej szczegółowy monitoring jakości wody
Ustawa wprowadza rozróżnienie na monitoring operacyjny i monitoring zgodności. Monitoring operacyjny ma umożliwiać szybkie wykrywanie problemów eksploatacyjnych i jakościowych, natomiast monitoring zgodności służy sprawdzaniu, czy woda spełnia wymagane parametry jakościowe.
– Ocena ryzyka w całym systemie zaopatrzenia w wodę
Nowe przepisy przewidują analizę ryzyka obejmującą m.in. obszar zasilania ujęcia wody, system zaopatrzenia w wodę oraz w określonych przypadkach, wewnętrzne systemy wodociągowe w budynkach. Takie podejście ma pomóc w szybszym wykrywaniu zagrożeń i skuteczniejszym zapobieganiu problemom z jakością wody.
– Nowe obowiązki dotyczące obiektów priorytetowych
Szczególne znaczenie mają tzw. obiekty priorytetowe, czyli niemieszkalne obiekty, w których więcej niż 50 osób dziennie może być narażonych na ryzyko związane z wodą. Dotyczy to m.in. wybranych placówek ochrony zdrowia, obiektów opieki całodobowej, hoteli, pensjonatów, kempingów, zakładów karnych, a także niektórych placówek, w których przebywają dzieci do 6. roku życia. W takich miejscach przewidziano dodatkowe obowiązki związane z oceną ryzyka oraz badaniami m.in. w kierunku bakterii z rodzaju Legionella lub ołowiu.
– Większa kontrola materiałów i chemikaliów mających kontakt z wodą
Dostawcy wody będą musieli zwracać szczególną uwagę na materiały, wyroby, chemikalia do uzdatniania wody oraz materiały filtracyjne mające kontakt z wodą przeznaczoną do spożycia. Ma to ograniczyć ryzyko przedostawania się do wody substancji mogących wpływać na jej jakość lub bezpieczeństwo.
– Centralna ewidencja laboratoriów wykonujących badania wody
Nowelizacja porządkuje również zasady wykonywania badań jakości wody. Główny Inspektor Sanitarny będzie prowadził ewidencję laboratoriów wykonujących badania wody, co ma zwiększyć przejrzystość i jednolitość systemu kontroli jakości wody w kraju.
– Większa przejrzystość dla mieszkańców
Dostawcy wody będą zobowiązani co najmniej raz w roku zapewniać konsumentom dostęp do informacji dotyczących m.in. najnowszych wyników monitorowania jakości wody, raportu z oceny ryzyka, porad dotyczących oszczędzania wody, a także ceny i zużycia wody. Część informacji będzie udostępniana na stronie internetowej lub w aplikacji mobilnej, a dane dotyczące ceny i zużycia — w ramach rozliczeń papierowych albo elektronicznych.
– Mniej strat wody i lepsze zarządzanie siecią
Nowe przepisy zwracają także uwagę na problem wycieków wody w systemach zaopatrzenia. Więksi dostawcy — zaopatrujący co najmniej 50 tys. osób lub dostarczający średnio co najmniej 10 tys. m³ wody na dobę — będą zobowiązani udostępniać informacje o wielkości wycieków wody w systemie zaopatrzenia. Ustawa przewiduje również możliwość opracowania krajowego planu działań ograniczających wycieki, jeżeli przekroczony zostanie próg określony na poziomie unijnym.
Co oznaczają zmiany dla mieszkańców?
Dla mieszkańców najważniejsza informacja jest taka, że nowe przepisy mają zwiększyć bezpieczeństwo i jakość wody dostarczanej do domów, mieszkań, szkół, placówek ochrony zdrowia i innych obiektów publicznych.
Nowelizacja oznacza również:
- większą przejrzystość działania dostawców wody,
- lepszy dostęp do informacji o jakości, cenie i zużyciu wody,
- skuteczniejsze wykrywanie zagrożeń dla jakości wody,
- silniejszą ochronę zdrowia publicznego,
- nowocześniejsze zarządzanie systemami wodociągowymi,
- większy nacisk na ograniczanie wycieków i racjonalne gospodarowanie zasobami wodnymi.
Kiedy nowe przepisy zaczną obowiązywać?
Ustawa została ogłoszona 6 maja 2026 r. i wejdzie w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia, czyli 21 maja 2026 r. Część bardziej złożonych obowiązków będzie wdrażana etapowo w kolejnych latach. Przykładowo, pierwsze oceny ryzyka w obszarze zasilania ujęcia mają zostać przekazane do 31 grudnia 2026 r., a pierwsze oceny ryzyka w systemie zaopatrzenia w wodę oraz w obiektach priorytetowych — do 30 czerwca 2028 r. Nowelizacja to istotny krok w kierunku nowoczesnego, bezpiecznego i bardziej przejrzystego systemu zaopatrzenia w wodę — zgodnego z europejskimi standardami oraz odpowiadającego na współczesne wyzwania związane z ochroną zdrowia, środowiska i zasobów wodnych.
